Έχετε μαζέψει ποτέ καρύδια, προσπαθώντας να αποφύγετε να βάψετε τα χέρια σας; Έχετε κόψει άγριες αγκινάρες προσπαθώντας να μην τρυπηθείτε. Έχετε συλλέξει φραγκόσυκα; Έχετε μαζέψει ελιές; Έχετε μαζέψει κάστανα προσπαθώντας να τα απελευθερώσετε από το αγκαθωτό κέλυφός τους; Έχετε μαζέψει πορτοκάλια στον κάμπο του Άργους ή της Άρτας; Έχετε κόψει ένα ροδάκινο τη στιγμή της ωρίμανσής του; Έχετε σκάψει να βγάλετε βολβούς από το χώμα;
Banner Inside Article - 728x90
Έχετε βγει να συλλέξετε σαλιγκάρια μετά τη βροχή. Έχετε δει ένα κλαδί κόκκινα κεράσια; Έχετε σκάψει να βγάλετε πατάτες από το χώμα; Έχετε ξεριζώσει ένα καρότο, ένα κρεμμύδι ή ένα σκόρδο από τη μάνα γη;
Έχετε δει τον αρακά, τις φακές, το ρύζι, τα φασόλια ή τα ρεβύθια... πριν μπουν στο σακουλάκι του σούπερ μάρκετ;
Έχετε φανταστεί που ήταν δυο μέρες πριν όλα αυτά τα φρέσκα λαχανικά που βλέπρτε στον πάγκο της λαϊκής;
Όσοι προερχόμαστε από χωριά, πολλές από αυτές τις εμπειρίες τις έχουμε ζήσει. Πολλοί ίσως θέλουν να τις αφήσουν πίσω τους, γιατί μπορεί να τους θυμίζουν δύσκολα χρόνια. Πολλοί μπορεί να τις νοσταλγούν μαζί με τα νιάτα τους
Πολλοί όμως δεν έχουν ζήσει τέτοιρες εμπειρίες είτε γιατί μεγάλωσαν στις πόλεις είτε γιατί κάποια θα από τα παραπάνω προϊόντα δεν παράγονταν στην περιοχή τους.
Τουρισμός συγκομιδής και αγροτουρισμός
Έχουν γίνει φυσικά προσπάθειες να συνδεθούν οι τουρίστες με την εμπειρία συγκομιδής ενός προϊόντος κάτω από τον ευρύ όρο αγροτουρισμός, αλλά αυτό αφορά σε πολύ λίγα προϊόντα με τη μερίδα του λέοντος να έχει το ελαιόλαδο
Είναι μια καλή ευκαιρία για τα τα ταξιδιωτικά γραφεία που σχεδιάζουν εκδρομές να εντάξουν και αυτή τη μορφή τουρισμού, που ονομάζουμε τουρισμό συγκομιδής. Κι αν ακούγεται για πρώτη φορά, είναι γιατί πρώτη φορά προτείνεται.
Πολλοί μπορεί να μπερδεύονται επειδή και εισάγουμε νέους όρους και νέες μορφές τουρισμού, αλλά να μην ξεχνάμε. Ο τουρισμός είναι μια συγκεκριμένη δραστηριότητα ίδια πάντα, τα αντικείμενά του όμως άπειρα. Και ευτυχώς γιατί δεν μας αφήνουν να βαρεθούμε ποτέ και μας απελευθρώνουν από τα χιλιοφωτογραφημένα hotspot και must σημεία.
Συγκομιδή προϊόντων και αξιοθέατα. Μια συνδυαστική πρόταση
Ας σκεφτούμε λοιπόν μια εκδρομή για παράδειγμα τους καλοκαιρινούς μήνες στον Βελβεντό, τη Βέροια η τη Νάουσα, την εποχή που συγκομίζονται τα ροδάκινα. Άλλωστε περίεργο φαινόταν σε κάποιους να τρέχουμε να δούμε την άνοιξη τις ανθισμένες ροδακινιές και τώρα τρέχουν όλοι να προλάβουν το θέαμα που κρατάει μόλις δύο εβδομάδες.
Και φυσικά μπορούμε να συνδυάσουμε την εκδρομή με τόσα άλλα. Να δούμε τις ροδακινιές σε μικρή ηλικία στο φυτώριο Μίλης. Να πάμε σε ένα οινοποιείο στη Νάουσα. Να φωτογραφηθούμε στους καταρράκτες στην Έδεσσα. Να πάμε στο νέο αρχαιολογικό μουσείο στο Δίον. Να δοκιμάσουμε τοπικές λιχουδιές με βάση το τοπικό προϊόν που συγκομίστηκε κλπ. Να προσκυνήσουμε την Παναγία τη Σουμελά. Ποσες μορφές τουρισμού με μία μόνο εκδρομή; Αρχαιολογικός οινικός, φυσιολατρικός, γαστρονομικός.
Γιορτές προϊόντων. Πρωτογενής και δευτερογενής τομέας
Την εποχή της συγκομιδής, άλλωστε οι παραγωγοί διοργανώνουν γιορτές για να προβάλλουν το προϊόν του τόπου τους. Η γιορτή της αγκινάρας στα Ίρια της Αργολίδας, η γιορτή της Μελιτζάνας στο Λεωνίδιο, η γιορτή Κάστανου στην Αρκαδία, είναι κάποιες από αυτές.
Η εκδρομή συγκομιδής μπορεί ακόμα να συνδυάσει περισσότερα στάδια στην εξέλιξη ενός προϊόντος, αφού μπορεί να συμπεριλάβει και την επεξεργασία του, τη μετάβαση από τον πρωτογενή στον δευτερογενη τομέα. Να δούμε πώς τα ροδάκινα γίνονται κομπόστα μια μέρα μετά τη συγκομιδή τους. Πώς το σταφύλι γίνεται μούστος. Πώς η ελιά γίνεται λάδι. Με μια επίσκεψη σε μια από τις αγροτικές βιομηχανίες ελαιοτριβείο, οινοποιείο, εργοστάσιο συσκευασίας, εκκοκιστήριο, κονσερβοποιείο κλπ. Μην τρομάζετε δεν θα μιλήσουμε ακόμα για βιομηχανικό τουρισμό.
Ψάχνετε εργατικά χέρια; Έρχονται οι τουρίστες
Θα μπορούσαμε να παραθέτουμε αμέτρητα παραδείγματα και να επισημαίναμε και τις εποχές συγκομιδής προϊόντων, αλλά με αυτό το άρθρο δεν καταρτίζουμε πρόγραμμα, αλλά προτείνουμε ή και προωθούμε, αν προτιμάτε, την ιδέα του τουρισμού συγκομιδής.
Και επειδή δεν θέλουμε να παριστάνουμε τους πρωτοπόρους, σε ότι καινούργιο σκεφτόμαστε, ψάχνουμε να δούμε αν το έχουν σκεφτεί και άλλοι στο εξωτερικό και να δούμε αν μπορούμε να πάρουμε ιδέες, καλές πρακτικές και παραδείγματα.
Στην Ιταλία που η συγκομιδή της ελιάς και η παραγωγή ελαιόλαδου είναι πολύ διαδεδομένα σε όλη τη χώρα, προχώρησαν σε μια ωραία κίνηση που αν το δούμε χιουμοριστικά, θα μπορούσε να λύσει το θέμα της έλλειψης χεριών και του εργατικού προσωπικού που έχει ως αποτέλεσμα πολλοί παραγωγοί να αφήνουν πάνω στο δέντρο αμάζευτο τον πολύτιμο καρπό.
Να τον μαζέψουν οι τουρίστες θα μου πείτε; Γιατί όχι θα σας έλεγα. Όχι βέβαια για να λύσουν το πρόβλημα των εργατικών χεριών, αλλά για να ζήσουν την εμπειρία σαν να ήταν πραγματικοί εργάτες. Αυτό όμως θα σκόνταφτε στην εργατική νομοθεσία... αν υποθέσουμε ότι όλοι οι εργάτες που συγκομίζουν τις ελιές είναι νόμιμα ασφαλισμένοι, όπως θα έπρεπε.
Ένα παράδειγμα από την Ιταλία
Στην Ιταλία έχουν θεσπιστεί κανόνες και κατευθυντήριες γραμμές για την προώθηση του τουρισμού ελαιόλαδου: Πιο συγκεκριμένα, έχει υπογραφεί Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ της Εθνικής Επιθεώρηση Εργασίας και του Εθνικού Δικτύου Πόλεων Ελαιολάδου με σκοπό να ρυθμίσει την τουριστική συγκομιδή ελιάς σε όλη τη χώρα,
Στόχος της συμφωνίας είναι η θέσπιση κανόνων που θα διασφαλίζουν ότι η συγκομιδή ελιάς από τους τουρίστες ακολουθεί ακριβείς διαδικασίες και είναι ασφαλής. Η συμφωνία υπογράφηκε, κατά τη διάρκεια του συνεδρίου με τίτλο «Τουρισμός Ελαιολάδου στην Απουλία: Νέες Ευκαιρίες και Προοπτικές Βελτίωσης», που πραγματοποιήθηκε στο Μπάρι.
Πρωτόκολλο για την τουριστική συγκομιδή ελιάς
Το πρωτόκολλο, καταρχάς, διευκρινίζει τι εννοείται με τον όρο «Τουριστική συγκομιδή ελιάς». Πρόκειται για μια συμμετοχική εμπειρία που προσφέρεται στους τουρίστες και περιλαμβάνει άμεση αλλά περιορισμένη συμμετοχή στη συγκομιδή της ελιάς. Έχει ενημερωτικό, εκπαιδευτικό και ψυχαγωγικό σκοπό, με στόχο την προώθηση των παραδοσιακών και σύγχρονων τεχνικών συγκομιδής, των αγρονομικών χαρακτηριστικών των ελαιώνων και της πολιτιστικής και παραγωγικής αξίας του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου.
Το έγγραφο διευκρινίζει επίσης ότι «Αυτή η δραστηριότητα δεν έχει παραγωγικό σκοπό ούτε μπορεί να θεωρηθεί απόδοση εργασίας ούτε μπορεί να επαναληφθεί περισσότερες από δύο φορές στην ίδια εταιρεία μέσα σε μια εβδομάδα» και ότι «Γίνεται σε εθελοντική βάση». Συνεπώς, είναι άμισθη, βραχυπρόθεσμη, για τον απολύτως απαραίτητο χρόνο για την εκτίμηση της δραστηριότητας και σε κάθε περίπτωση δεν υπερβαίνει τις δύο ώρες κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Οι οδηγίες καθορίζουν ορισμένα αρχές σχετικά με την ασφάλεια. «Η προστασία της υγείας των συμμετεχόντων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση. Η διοργανώτρια εταιρεία υποχρεούται να παρέχει τον απαραίτητο ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό και να οριοθετεί φυσικά τυχόν επικίνδυνες περιοχές. Ο εκπρόσωπος της εταιρείας πρέπει να διασφαλίζει τη συνεχή επίβλεψη της δραστηριότητας και οι τουρίστες που εμπλέκονται στη συγκομιδή πρέπει να απαγορεύεται να χρησιμοποιούν γεωργικά μηχανήματα ή να φορτώνουν και να ξεφορτώνουν τους σάκους/κιβώτια με τις ελιές.
Ποιοι οργανώνουν την τουριστική συγκομιδή ελιάς
Τουριστική συγκομιδή ελιών μπορούν να οργανώσουν αποκλειστικά γεωργικές εταιρείες και ελαιοτριβεία που ασκούν δραστηριότητες ελαιοτουριστικού τουρισμού σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Οι χώροι όπου λαμβάνει χώρα η δραστηριότητα πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανονισμούς ασφάλειας, υγιεινής και προσβασιμότητας και πρέπει να είναι σαφώς προσδιορισμένοι και αναγνωρίσιμοι με κατάλληλη σήμανση. Πρέπει να επισημαίνονται σαφώς εντός των εγκαταστάσεων της εταιρείας και ξεχωριστά από τις περιοχές που έχουν οριστεί για επαγγελματική συγκομιδή. Τέλος, η τουριστική συγκομιδή ελιάς πρέπει να πραγματοποιείται υπό τη συνεχή επίβλεψη ειδικευμένων εκπροσώπων/εκπαιδευτών της εταιρείας, οι οποίοι πρέπει να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τους κανονισμούς ασφαλείας και να διασφαλίζουν την επιδίωξη των πολιτιστικών και ψυχαγωγικών σκοπών της δραστηριότητας.
Οι υπεύθυνοι του Δικτύου Πόλεων Ελαιολάδου Ιταλίας υπογραμμίζουν: "Με τη ρύθμιση της τουριστικής συγκομιδής ελιάς έχουμε κάνει ένα ακόμη σημαντικό βήμα στον τουρισμό ελαιολάδου. Είναι δική μας ευθύνη να υποστηρίζουμε τα ελαιοτριβεα και τους ελαιοκαλλιεργητές των περισσότερων από 520 Πόλεων Ελαιολάδου στις καθημερινές τους δραστηριότητες και να προστατεύουμε τους τουρίστες που επιθυμούν να απολαύσουν μια μοναδική εμπειρία βυθισμένοι στους ελαιώνες, χωρίς να διακινδυνεύουν την ασφάλειά τους. Ελπίζουμε επίσης ότι αυτή η ευκαιρία θα επιτρέψει σε πολλούς από αυτούς να σταματήσουν στις περιοχές παραγωγής λαδιού για να ανακαλύψουν την πολιτιστική, καλλιτεχνική και γραφική ομορφιά μας, να επισκεφθούν ελαιοτριβεία και μουσεία λαδιού και να συμμετάσχουν σε μαθήματα γευσιγνωσίας και γευσιγνωσίες".
